 |
|
|
|
|
|
 |
|
 |
|
|
| |
|
INGRID JONKER was een Zuid-Afrikaanse dichteres (1933-1965) die een 'klein maar wonderschoon oeuvre' heeft nagelaten.
Haar gedichten onderscheiden zich door een grote helderheid, beeldenrijkdom en muzikaliteit.
Ze werd de dichteres van het 'kaalvoetvers' genoemd.
Toen Nelson Mandela bij zijn ambtsaanvaarding in 1994 een gedicht van haar citeerde kwam zij opnieuw in de belangstelling te staan.
In ons land werd zij vooral bekend door het boek 'Ik herhaal je', bestaand uit een biografie door Henk van Woerden en de vertaling van haar gedichten door Gerrit Komrij.
(uitgeverij Podium, 2000 - inmiddels 5e druk )
De VPRO zond in oktober 2001 een documentaire uit over het leven van Ingrid Jonker ('Korreltjie niks is my dood') door Saskia van Schaik en Henk van Woerden.
De belangstelling hiervoor was groot en de film werd bekroond.
'BITTERBESSIE DAGBREEK', een zangvertelling over Ingrid Jonker, is een middagvullend programma, waarin verteld wordt over leven en werk van deze 'weerloze, koppige, uitdagende en moedige' dichteres. Verhaal en gedichten worden afgewisseld met muziek en tot chanson bewerkte poëzie van Ingrid Jonker.
Uitvoerenden:
Marietta van Attekum: samenstelling, vertelling, zang
Frans Smit: composities, piano, accordeon
Holger de Bruin: arrangementen, klarinet, saxofoon, keyboard, piano
Reacties uit het publiek: 'Intens', 'Verrassend', 'Prachtige muziek', 'Boeiend door de unieke combinatie van verhaal, poëzie, muziek en vormgeving', 'Grote zeggingskracht', 'Een verademing in deze tijd van vluchtigheid', 'Het bleef me nog lang bezighouden', 'Mij zijn echt de ogen en oren geopend voor deze dichteres', 'Heel inspirerend en vernieuwend', 'Ouderwetse diepgang'.
BITTERBESSIE DAGBREEK is een productie van: 'Bewolkte Zondag', werkgroep voor poëzie en muziek
Voor informatie en boekingen: tel. 034-3533933
|
|
|
Zie ook hieronder voor artikelen uit het Algemeen Dagblad door Jan Robbemond |
|
|
|
|
 |
|
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
Algemeen Dagblad van 24-10-2001
TOT LEVEN GEWEKT DOOR MANDELA
31 Jaar pas was de Zuid-Afrikaanse dichter Ingrid Jonker toen ze zelfmoord pleegde. Toch leeft ze voort, door Nelson Mandela, Gerrit Komrij en haar vrienden die haar in de documentaire Korreltjie niks is my dood eren.
`Ik kan niet beter, ik kan niet meer', schrijft de Zuid-Afrikaanse dichter Ingrid Jonker. Kort daarna, in de nacht van 18 op 19 juli 1965, maakt zij een eind aan haar leven door de zee in te lopen bij Drieankerbaai, nabij Kaapstad.
De 31-jarige begaafde dichter laat een klein, maar aangrijpend oeuvre na en een dochtertje, Simone, uit haar kortstondige huwelijk met de veel oudere dichter Pieter Venter.
Haar vriend Breyten Breytenbach geeft in de ontroerende documentaire Korreltjie niks is my dood van Saskia van Schaik en Henk van Woerden precies aan waarom deze wonderlijke, gepassioneerde en rijk getalenteerde vrouw zo jong een einde aan haar leven maakte.
'In het Zuid-Afrika van toen heerste, net als nu nog altijd, een morele schizofrenie. Er is een sociale hel in een fysiek paradijs. Je kunt er als individu niks aan doen, er alleen stuk aan gaan. Zij is er stuk aan gegaan.'
Ingrid Jonker raakte in de vergetelheid totdat Nelson Mandela een gedicht van haar voorlas tijdens zijn eerste optreden in 1994 als president in het Zuid-Afrikaanse parlement. Met zijn voordracht van 'Het kind dat doodgeschoten is door soldaten bij Nyanga' wekte Mandela deze bijzondere dichter weer tot leven. Het gedicht verhaalt van de opstand van de zwarte bevolking tegen de pasjeswetten van Verwoerd in 1960. Daarbij werden in Sharpeville tientallen mensen doodgeschoten, onder wie de anderhalf jaar oude Wilberforce Mosuli Minjathi, in de armen van zijn moeder.
Mandela droeg met het voorlezen van dit gedicht bij aan de invulling van de regenboognatie, het ideaal van aartsbisschop Tutu die vindt dat daders en slachtoffers van het gruwelijke apartheidsregime zich met elkaar moeten verzoenen. Tegelijkertijd toonde Mandela met zijn keus voor een gedicht van een blanke Afrikaner vrouw in de taal van de apartheid een feilloos gevoel
voor kwaliteit.
Het werk van Ingrid Jonker is herontdekt. In Nederland is een bloemlezing verschenen onder de titel `Ik herhaal je' in een vertaling van Gerrit Komrij. Het nawoord van Henk van Woerden, `De dag kent een smalle schaduw', is een veelbelovende aanzet voor de biografie waaraan hij werkt.
De zelfmoord van Ingrid Jonker creëerde een mythe rond haar leven en haar werk. Van Schaik en Van Woerden vervaardigden een filmisch mozaïek waaruit een helder beeld opduikt van een verscheurd leven in een verscheurd land.
De documentaire kent talrijke bijzondere momenten.
Antjie Krog, in zekere zin Jonkers opvolgster, vertelt waarom de poëzie zo bijzonder is; een vrouw die over politiek praat in de taal van de kleurlingen, en dat in die tijd, tijdens de donkerste dagen van de apartheid.
De schrijver André Brink vertelt, wat hij nooit eerder heeft willen doen, over zijn stormachtige relatie met Ingrid, over haar complexe persoonlijkheid die de verhouding afwisselend tot een hel en een hemel maakte.
Ingrids dochter Simone onthult dat Mandela haar met het lezen van `Het kind' eigenlijk haar moeder heeft teruggegeven. Zij geeft haar vroegste herinneringen aan haar moeder prijs, met achter haar haar luisterende dochter.
En opeens is er de stem van Ingrid Jonker die het gedicht voorleest waaraan de documentaire zijn titel ontleent. Dichter/schrijver Breyten Breytenbach vertelt over de psychische crisis waarin Jonker in Parijs belandde.
De verstoorde verhouding met haar vader Abraham Jonker, mislukt schrijver en conservatief politicus die verantwoordelijk was voor de censuurwet die ook het werk van zijn dochter bedreigde, was de oorzaak van veel van Ingrids problemen. Zij zocht, vurig en hartstochtelijk, ook in haar minnaars haar vader, zij ging dichten voor hem, maar Abraham wees haar af.
Toen hem werd verteld dat zijn dochter de verdrinkingsdood had gezocht, zei hij: 'Ze mogen haar van mij teruggooien in zee.'
Aan het eind van de documentaire bezoekt de dichter Sandile Dikeni de zuster van `Het kind', wiens Xhosa-naam Mosuli trooster betekent. De vrouw hoort voor het eerst van het gedicht en het optreden van Mandela, en leest het bewogen voor in haar eigen taal. Dit grijpt Dikeni zo aan, dat hij huilend uit het blikveld van de camera stapt. Het is een onverwacht maar indrukwekkend
slotakkoord van een documentaire over de onafwendbare maar ongelooflijke verspilling van een mooi leven en een wonderlijk talent, zoals Breyten Breytenbach het omschrijft.
Het uur van de wolf, vanavond 20.30, Ned 3
Op het label VPRO Eigenwijs is een cd verschenen met 14 gedichten, voorgedragen door Ingrid Jonker e.a. Te verkrijgen bij de VPRO, ƒ14,50.
Op dit artikel berust copyright! © 2001 Algemeen Dagblad
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Algemeen Dagblad van 04-08-2000
boeken recensie door Jan Robbemond
ONTROEREND EERBETOON AAN INGRID JONKER
OP 23 mei 1994 citeerde de eerste zwarte president van Zuid-Afrika, Nelson Mandela, in zijn rede bij de opening van het eerste democratisch gekozen parlement een gedicht van een blanke Afrikaanstalige dichteres, Ingrid Jonker.
Het gedicht Het kind dat doodgeschoten is door soldaten bij Nyanga werd in 1963 geschreven als een aanklacht tegen het doodschieten van zwarte kinderen in de Kaapse wijk Langa. Tegelijkertijd was het een visioen van een wereld waarin kinderen zich vrij en ongehinderd door grenzen kunnen bewegen.
Bijna 30 jaar nadat Ingrid Jonker op 31-jarige leeftijd in de zee bij Drieankerbaai, bij Kaapstad, zelfmoord had gepleegd, stimuleerde Mandela de belangstelling voor haar gedichten. `In de donkere dagen toen alles verloren leek in ons land, toen velen weigerden om haar heldere stem te horen, beroofde ze zichzelf van het leven', aldus Mandela.
De poëzie van Ingrid Jonker gaat over haar vergeefse zoektocht naar liefde, geluk en erkenning. Gerrit Komrij selecteerde uit haar kleine oeuvre Ik herhaal je en Henk van Woerden schreef er een levensschets bij van Ingrid Jonker met de titel De dag heeft een smalle schaduw.
De prachtige vertaling van Komrij en de meeslepende aanzet tot een biografie van Van Woerden maken Ik herhaal je tot een bijzonder boek en een ontroerend eerbetoon aan deze jonggestorven dichteres, die een tragisch leven leidde.
In het gedicht Ontvluchting blikt Ingrid Jonker als het ware vooruit op haar dood: `Mijn lijk ligt uitgespoeld in wier en gras/ op al de plekken waar ik met je was.' Uiteindelijk bleek de jonge dichteres niet opgewassen tegen de harde werkelijkheid van het leven. Zij raakte psychisch in het ongerede en zocht uiteindelijk verlossing in de armen van haar grote liefde, de zee.
Ingrid Jonker: Ik herhaal je. Vert.: Gerrit Komrij. Nawoord Henk van Woerden. Podium, 220 blz., ƒ45. ISBN9057590832.
Op dit artikel berust copyright! © 2000 Algemeen Dagblad |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
